*Koçluq təhsili almaq istəyənlərin sayısında necə bir artım var?
Dünyanın hər yerində 2008-ci ildə baş vermiş böhranına baxmayaraq, Beynəlxalq Koçluq Federasiyasına (ICF) qeydiyyatdan keçən koçların sayında böyük bir artış müşahidə olunur. 2012-ci ildə ICF tərəfindən aparılan qlobal araşdırmaya görə, dünyada təxminən 50,000 koçun olduğu düşünülür. 2013-cü il üçün əlimizdə məlumat yoxdur, çünki araşdırma hələ də davam edir. Bu məlumatlara baxdıqda, 2011-ci ildə 11,000 olan ICF-ə qeydiyyatdan keçmiş koç sayısının 2012-ci ildə hara gəldiyini və necə bir artış olduğunu hesablaya bilərik.
Koçluq, peşə seçməyə olan tələbat baxımından dünyanın bəlkə də ən sürətlə artan tələbi olan peşəsidir.
Türkiyədə hələ belə bir araşdırma yoxdur. Ancaq, FLOW Beynəlxalq Koçluq Məktubu olaraq öz məlumatlarımızdan deyə bilərik ki, Koçluq peşəsi olmuşdan bəri, tələbat və sinif doluluğu baxımından %30-40 civarında bir artış yaşayırıq. Bunlara, telefonla və müxtəlif yollarla gələn tələbləri daxil etmirik. Bu şəkildə də bizə zəng edənlərin sayı artdı, amma koç olmaq, bir çox insan üçün yüksək maliyyətlər səbəbindən bir büdcə və zaman planlaması tələb edir.
*Ağırlıklı olaraq kimlər koç olmaq istəyir?
Kanadadakı proqramlarımıza müraciət edən şəxslərin və koçluq təhsili alanların profilləri Türkiyəyə nisbətən daha çox dəyişkənlik göstərir. Yaşam koçu olmaq istəyənlər Kanadada daha ağırlıq təşkil edərkən; Türkiyədə profil daha çox korporativ sahədə çalışmaq istəyən insanlardan ibarətdir. Bu səbəbdən də daha çox müəssisələrdə çalışan ağ yaka işçilər və hətta orta və üst səviyyə menecerlər koç olmağı tələb edirlər. Burada məqsəd, korporativ koçluq edə bilməkdir ki, burada da müəssisələrin yatırımı daha çox menecerlərə olduğu üçün təbii ki, menecer koçluğu önə çıxır.
Bunların yanı sıra, koçluq təhsili alanların (ən azından bizim tələbələrimiz) tamamilə universitet mezunu olduğunu deyə bilərəm. Yaş ortalaması da 30-dan yuxarıdır. Müraciətlər ağırlıqla İstanbuldandır. Təhsilə tələbin daha çox qadın əhalidən gəldiyini demək mümkün olsa da, peşə olduqdan sonra kişi əhalidən də tələblər artmışdır. Burada bir statistika vermək gərəkirsə, kişi iştirakçı sayında 1-ə 3 bir artış olduğunu deyə bilərəm.
Yaşam koçluğu etmək məqsədilə gələn müraciətlərin demək olar ki, hamısının qadınlardan gəldiyini deyə bilərəm.
*Koçluq üçün müraciət edən şəxslərə nümunə verilə bilərmi?
Bizə müraciət edənlər daha çox orta və üst səviyyə menecerlərdir. Həmçinin, hələ idarəetmə səviyyəsinə gəlməmiş olan ağ yaka qurum işçilərindən də müraciətlər alırıq.
Koçluğun peşə olmasından sonra, üst menecerlər arasında Koçluğu pensiya planı olaraq görənlərin sayı da artmışdır. Burada bir statistika verə bilmirəm, amma bunu deyə bilərəm: daha əvvəl koçluğu ciddi qəbul etməyən və hətta əleyhinə duran üst menecerlərdən, bu qərardan sonra koç olma qərarı verərək proqramımıza qatılanlar var. Bu inkişaf ilə, müəssisələrin idarələrinin koçluğa baxış açıqları da dəyişdi.
İnsan Resursları Menecerlərindən də xeyli dərəcədə tələblər alırıq. İnsan Resursları sahəsində çalışanların peşəkar olaraq koçluq bacarıqlarını qazanmaları şərtdir. Eyni şəkildə, müəssisələrdəki menecerlərin də koçluq etməyi öyrənməsi komanda və insan idarəetmə bacarıqlarını yüksəldir. Burada məqsəd mütləq şəkildə şəxsin peşəkar koç olması olmasa da, koçluq insan münasibətlərinə və şəxsi fərqindeliyi artırma bacarıqlarını çox yuxarıya qaldırdığı üçün müəssisələr bu tələbi edirlər. Bu səbəbdən, bir çox müəssisə menecerlərini proqramımıza yönləndirir, menecerlər də bu vəziyyətdən məmnundurlar. Həm zəngin bir təlim prosesindən keçir, həm də peşə dəyəri daşıyan bir sertifikat əldə edirlər. Müəssisə baxımından da, menecer baxımından da bir qazan-qazan vəziyyəti yaranır.
Profillərə nümunə vermək gərəksə, məsələn, ən son proqramımızda bir holdinqin Satış Direktoru; başqa müəssisələrdən İnsan Resursları Menecerləri; başqa bir müəssisənin Operasiyadan Məsul Baş Direktoru; IT Direktoru; Satış Meneceri; Təhsil Məsul; Bir Qrupun İdari İşlər Bölümü Başçısı … kimi profillər var idi.
Bunların yanı sıra, bir də fərdi iştirakçılarımızdan müraciətlər alırıq. Bu şəxslərin məqsədi koçluğu öz fərqindəlikləri və inkişafları üçün istifadə etmək və irəlidə peşəkar koçluq edə bilməkdir.
*Məktəblərlə digər Koçluq Təhsilini fərqləndirmək Vacibdir
Mənim burada bir ayrım etməm gərəkir: ICF akreditasyonuna sahib ACTP sertifikasiyasına aparan məktəblərin təhsilləri ilə ICF ACTP akreditasyonu olmayan müəssisələrin təhsilləri. ICF Akreditasyonu olmayan təhsillərin qiymətləri çox dəyişkəndir və sertifikatı verən müəssisənin sənədi olmanın ötesinde bir akreditasyon dəyəri yoxdur. Bir çox insan münasib qiymətli olduğu üçün bu təhsilləri seçir, lakin daha sonra yetkinlik baxımından təəssüf ki, koçluq peşəsini icra etməkdə çətinlik çəkirlər. Burada etik standartlar da önəmlidir, bəlkə də ən çox gündəmə gəlməsi gərəkən mövzudur.
Məktəb seçimi zamanı diqqət edilməsi gərəkən kriterlər:
- Təhsil saatı - ICF-in şərt qoşduğu və təsdiqlədiyi minimum təhsil saatı 125 saatdır
- Təlim məzmununun ICF-in bütün dünyada keçərli və tanımlı peşəkar yetkinliklərini öyrətdiyindən əmin olmaq
- Təlimi verən şəxsin aktiv olaraq peşəkar koçluq etməsi
- Təlimi verən şəxsin bilik və təcrübəsi
- Mentorluq və superviziyanın olması
- Praktiki gücləndirici metod və yanaşmaların olması
- Sertifikasiyanın keçərli bir sertifikat olması
Koçluq peşə olduqdan sonra, sertifikasiyaya ciddi əhəmiyyət verilməyə başlandı. Bu səbəbdən, peşəkar koç olmaq istəyən şəxslərə tövsiyəm ICF ACTP akreditasyonuna sahib məktəbləri seçmələridir.